خبر ثقه، خبر واحدی است که
راوی آن
ثقه - مورد اطمینان از نظر راست گویی - باشد.
«ثقه» همیشه صفت راوی است و
ثقه بودن راوی ممکن است برای شنونده احراز گشته یا در کتابهای رجالی به آن تصریح شده باشد؛ به خلاف «
خبر موثق» که وصف «موثق» غالباً صفت خود
خبر است و راویان آن باید در کتابهای رجال
توثیق شده باشند.
درباره ملاک
حجیت خبر واحد اختلاف است.
بعضی هم چون مرحوم
شیخ انصاری،
مظفر و
مشهور اصولیون متأخر میگویند: ملاک
حجیت خبر، مطلق
وثاقت راوی است؛ یعنی همین قدر که به راست گویی راوی اطمینان باشد، میتوان به آن
حدیث عمل کرد، هر چند
راوی عادل نباشد؛ بنا بر این، تنها اطمینان به دوری وی از
دروغ گویی کافی است، ولو اینکه اطمینان و وثوق به متن
روایت پیدا نشود (ثقه بودن راوی
موضوعیت دارد).
اما عده ای دیگر، ملاک حجیت
خبر واحد را
وثوق و اطمینان به
صدور متن روایت از
معصوم علیه السلام می دانند، چه راوی خبر، ثقه باشد چه نباشد؛ یعنی وثوق و اطمینان به صدور روایت از معصوم موضوعیت دارد و ثقه بودن راوی
طریق به آن است و بس، و خود آن، موضوعیت ندارد.
در جایی که وثاقت راوی ملاک باشد، به آن، خبر ثقه، و در جایی که وثاقت متن مورد نظر باشد، به آن،
خبر موثق گفته میشود.